Witryna Związku Polaków na Białorusi forum   archiwum   kontakt   home

    Pod koniec czerwca br. miałem przyjemność razem z działaczami Związku Polaków na Białorusi gościć w Trójmieście. Byliśmy gośćmi prezydenta Sopotu Jacka Karnowskiego. Dach nad głową mieliśmy w gościnnej parafii Zesłania Ducha Świętego. Na czele naszej delegacji stał zastępca Andżeliki Borys - Mieczysław Jaśkiewicz i odpowiedzialna w Zarządzie Głównym za turystykę Irena Kułakowska, która gorąco podziękowała w imieniu Związku za przyjęcie w Trójmieście 550 dzieci wysłanych na letni wypoczynek przez naszą organizację.

    Wiceprezes Mieczysław Jaśkiewicz opowiadał o działalności naszej organizacji. On dobrze poznał na sobie "opiekę" białoruskiej prokuratury, milicji i KGB. Niejednokrotnie był zatrzymywany, sądzony i karany grzywnami i aresztami. W Sopocie byłem już niejeden raz, ale zawsze jestem zachwycony tym miastem i atmosferą w nim panującą. Jest to naprawdę wyjątkowe miasto w Polsce, szczególnie latem. Statkiem popłynęliśmy z Gdyni na Hel. Pamiętamy o tym, że Gdynia była pierwszym większym miastem Polski, z którego na początku wojny rozpoczęto usuwanie ludności polskiej. Półwyspu Helskiego nie trzeba reklamować - prawdziwy cud Boży. Zobaczyliśmy na własne oczy "Dar Młodzieży" i zwiedziliśmy legendę polskiej marynarki - okręt "Błyskawica". Większość z nas była po raz pierwszy na okręcie marynarki wojennej, a każdy był bardzo ciekaw, jak tam wszystko wygląda. Na tym statku zwiedziliśmy muzeum, które m.in. opowiada o marynarzach naszej Pińskiej Flotylli.


    Byliśmy w Radzie Miejskiej Sopotu, gdzie nas powitał prezydent miasta Jacek Karnowski. Nigdy nikt by nie zgadnął, co najbardziej zdziwiło Polaków z Białorusi w Radzie Miejskiej: nawet nie fotel, w którym siedział Jan Paweł II, i nie brak portretu prezydenta RP w gabinecie prezydenta Sopotu (bo w każdym gabinecie białoruskiego urzędnika musi być portret Łukaszenki). Zdziwiło to, że tak łatwo jest trafić do budynku. Na Białorusi do budynku Rady Miejskiej, a obwodowej tym bardziej, nie można ot tak po prostu wejść i chodzić po piętrach: na parterze zawsze jest dyżurny albo milicjant. A tutaj nikt nas nie pytał, skąd i po co tu jesteśmy. Gdy zadano takie pytanie prezydentowi, zobaczyłem, że nie zrozumiał, o co chodzi, bo dla niego, jak i dla każdego obywatela RP, nie ma w tym nic dziwnego. Tak powinno być: władza dla narodu, a nie odwrotnie. Michał Banacki, Kierownik Referatu Środków Pozyskiwanych z Funduszy, zapoznał nas z projektami, które rozpracował Sopot i otrzymał na to współfinansowanie z Unii Europejskiej. Dla wielu osób naszej delegacji był to całkowicie nowy temat, bo trudno było im zrozumieć, z jakiej racji na przykład na budowę Hali Stulecia i na inne projekty UE powinna dawać tyle pieniędzy. Środki masowego przekazu Białorusi milczą na ten temat i tylko nieliczni wiedzą, że polskie samorządy aktywnie wykorzystują możliwość współfinansowania ich projektów przez UE. Nie wszyscy na Białorusi wiedzą, że w latach 2007-2013 Polska ma do dyspozycji aż 67 miliardów euro. Są to ogromne pieniądze, które trzeba wykorzystać na rozwój kraju.

    Samorządy na Białorusi nie mają takiej możliwości i mogą polegać tylko na sobie i na łasce swojego rządu. Białoruski prezydent lubi hokej i dlatego wkrótce prawie wszystkie powiatowe miasta Białorusi będą miały swoje lodowe hale sportowe. Nic nie mam przeciwko sportowi. Gdyby radni mego miasta zdecydowali zbudować w mieście nowe lodowisko, to dlaczego nie? Ale białoruskie samorządy w tej kwestii nie mają nic do gadania, bo decydują w takich przypadkach nie one, a prezydent, czy ktoś z jego otoczenia. Jestem pewny, że gdyby na Białorusi były rzeczywiste samorządy i prezydenci miast byliby wybierani bezpośrednio przez ludzi, to wyborcy na pewno woleliby za te duże pieniądze podatnika, za które budują taką halę lodową, naprawić wszystkie chodniki i drogi w mieście. Gdy prezydent Sopotu powiedział, że na posiedzeniu Rady Miejskiej może być obecny każdy mieszkaniec miasta i może zadać pytanie, bo ma do tego prawo, to nasi Polacy byli bardzo tym zdziwieni. Byłem w latach 80. radnym Rady Miejskiej i wiem, że zarówno wtedy, jak i teraz w posiedzeniach Rady Miejskiej zwykli obywatele nie mogą brać udziału. Naszym ludziom nie przyjdzie do głowy takie pytanie, ponieważ wszyscy mają zakodowane, że władza to jedno, a zwykli ludzie, co innego.

    O samorządach i o korzyściach wypływających z ich istnienia opowiedziała nam Halina Biernacka, Naczelnik Wydziału Kultury Urzędu Miasta Sopot. Opowiedziała bardzo przystępnie i przekonująco, nawet dla tych naszych działaczy, którzy po raz pierwszy usłyszeli o tym, że w cywilizowanym świecie można świadomie wybierać najlepszych i najaktywniejszych ludzi swego miasta, których nikt nie wyznacza, jak to robi się dzisiaj na Białorusi. Dla przykładu spytałem niedawno kilkunastu swoich znajomych - kto jest radnym w ich mieście i nikt nie potrafił wymienić nazwiska swego radnego. Powtarzam - nikt, chociaż większość moich znajomych uczestniczyła w wyborach i na kogoś głosowała. Na początku lat 90. nawiązałem kontakt z panem Kuropatwińskim z Gdańskiego KIK-u. Otrzymaliśmy wtedy z KIK-u transport darów i inną pomóc. Niestety, tego wspaniałego patrioty już nie ma wśród żywych. Trójmiasto jest mi drogie, dlatego że w 1993r. z rąk arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego otrzymałem odznakę "Zasłużony dla Archidiecezji Gdańskiej".

    Andrzej Kowalczys - pełnomocnik Prezydenta ds. Organizacji Pozarządowych oprowadzał nas po Gdańsku. Dzięki niemu, który ma korzenia kresowe, po raz pierwszy trafiłem do muzeum "Solidarności" w Gdańsku. Myślałem, że to muzeum jest maleńkie, a okazało się, że odwrotnie. Kupiliśmy z żoną nalepkę z logo "Solidarność" - dawno chciałem mieć taką w domu. Dostaliśmy również w prezencie chusty, torebki i książki z tym logo. Żartując często pytam działaczy "Solidarności", co ma wspólnego "Solidarność" z moim miastem Lida. Oczywiście, nikt nie może mi udzielić odpowiedzi. Wtedy im tłumaczę, że w nazwie "Solidarność" jest nazwa tylko jednego miasta i tym miastem jest właśnie Lida. Ale to żarty, wszyscy dobrze pamiętają, że wszystko zaczęło się w Gdańsku.


    Zawsze opowiadam w Polsce mało znany fakt: jeszcze za czasów komuny, sowieckie KGB przegapiło numer "Trybuny Ludu" z 21 robotniczymi postulatami, który trafił do białoruskich kiosków prasowych. W latach 70. i 80. w kioskach na Białorusi można było swobodnie kupić "Trybunę Ludu", "Żołnierza Wolności", "Kobietę i Życie" oraz "Politykę". Ta ostatnia była najciekawsza. Jestem pewien, że ten numer trafił do naszych rąk jedynie przez niedopatrzenie sowieckiego KGB. Przyniosłem gazetę do pracy, a pracowałem jako zwykły robotnik w fabryce, przetłumaczyłem kolegom na język rosyjski, żeby mogli dowiedzieć się, czego się domagają polscy robotnicy. Zauważył to sekretarz partyjny naszego wydziału i powiedział mi, żebym tę gazetę schował, bo inaczej będzie musiał zawiadomić, kogo należy. Starałem się mu udowodnić, że to gazeta naszej bratniej polskiej partii robotniczej. Na co on odpowiedział, że Polacy zawsze byli i pozostaną buntownikami, i tylko nasze sowieckie czołgi mogą uspokoić ich gorące głowy itd. Do dziś trzymam sobie ten numer gazety na pamiątkę (a może się przyda?).

    Ogromnie się cieszyłem, gdy robotnik Wałęsa został prezydentem Polski. W 2001r. byłem u kolegów we Wrocławiu. Siedzimy, rozmawiamy, nieoczekiwanie do mieszkania wpada ich przyjaciółka. Jej twarz wydała mi się jakaś znajoma. Chcąc zrobić pani komplement, mówię jej, że przypomina mi Annę Walentynowicz, bo naprawdę była do niej podobna. Na co pani przedstawiła się - Anna Walentynowicz. Tak oto poznałem legendę "Solidarności".

    Naszej grupie o "Solidarności" opowiadał, pokazując wystawę "Droga do wolności" i oprowadzając po muzeum, Jerzy Borowczak - jeszcze jedna legenda "Solidarności". Cieszyłem się ogromnie, że mogę ścisnąć temu bohaterowi rękę i osobiście podziękować mu za udział w walce z komuną.

    Dzięki tej wizycie spotkaliśmy i poznaliśmy osobiście prezydenta Sopotu Jacka Karnowskiego, wicemarszałka województwa pomorskiego Krystynę Pajurę i wiceprezydenta Gdańska Andrzeja Lisickiego, którego korzenie pochodzą z dzisiejszej Białorusi.

    Chcielibyśmy bardzo podziękować za opiekę nad nami asystentowi prezydenta Sopotu Marcinowi Skwierawskiemu i kierowniczce działu Turystyki i Współpracy Zagranicznej Małgorzacie Gumoś. Oboje też mają korzenie u nas, na dzisiejszej Białorusi. Oboje szalenie ciekawi, inteligentni i serdeczni ludzi, jak przystało na Kresowiaków.

    Niejednokrotnie wyjeżdżaliśmy z żoną Teresą do Polski na różne spotkania. Nie chcę obrazić innych ludzi, inne miasta, ale takiej serdeczności i gościnności, jak w Sopocie, naprawdę nigdzie nie spotykaliśmy. Czuliśmy się tu jak u siebie.

    Jesteśmy bardzo wdzięczni władzom Sopotu za możliwość bycia w Operze Leśnej na koncercie polskich gwiazd. Była to dla nas chyba pierwsza i ostatnia możliwość w życiu zobaczyć na żywo i to bardzo bliziutko, z czwartego rzędu, legendy polskiej estrady. Właśnie ich słuchaliśmy w latach 70.- 90., słuchamy również teraz w Programie I Polskiego Radia, który można odbierać u nas na Kresach. Ale jedno słuchać w radiu, a co innego - na żywo.

    Jak Edyta Górniak zaśpiewała piosenkę Czesława Niemena "Dziwny jest ten świat", to ciarki przeszły po ciele. Miałem chęć wstać i krzyknąć: "Kochani! Czesław Niemen, to nasz chłopak z Ziemi Lidzkiej". Duma mnie rozpiera, że ta jego piosenka jest uznana za najlepszą polską piosenkę XX wieku. I nie tylko Niemen pochodził z Kresów, ale i Kościuszko, Moniuszko, Orzeszkowa, Mickiewicz, Piłsudski i inni nasi bohaterowie. Miał rację marszałek Piłsudski, że najlepsi Polacy pochodzą z Kresów. Razem z całą salą śpiewaliśmy, tańczyliśmy, klaskaliśmy i ogromnie cieszyliśmy się z naszej tam obecności. Myślę, że wtedy każdy z naszej delegacji fizycznie odczuł - jesteśmy cząstką Was, cząstką Narodu Polskiego, jesteśmy wśród swoich, jesteśmy na swojej polskiej ziemi, jesteśmy w Macierzy.

    Prowadzący koncert ogłosił zgromadzonym, że na sali jest delegacja Związku Polaków na Białorusi Andżeliki Borys, wstaliśmy, ukłoniliśmy się zgromadzonym i otrzymaliśmy oklaski, mieliśmy łzy w oczach i wzruszone serca. Ten dzień zostanie w mej pamięci do końca życia.

    Po koncercie podeszły do mnie trzy kobiety (oczywiście mające kresowe korzenie) i spytały, jak mogą pomóc nam, Polakom działającym w biednym kraju, w tak trudnych warunkach, praktycznie nielegalnie, w kraju, gdzie za sam fakt przynależności do Związku Polaków Andżeliki Borys można dostać do 2 lat więzienia. Powiedziałem im, że przyzwyczailiśmy się do tych warunków, do naszych małych zarobków, do naszych chyba już najwyższych cen na żywność. Byliśmy w hipermarkecie i serce nam się krajało widząc, o ile w Polsce są niższe ceny, niż na Białorusi. A przecież nasze zarobki są trzykrotnie niższe niż w Polsce. Powiedziałem tym miłym kobietom, że bez kiełbasy przeżyjemy, ale jakże nam jest ciężko bez książki, prasy, muzyki i filmów polskich. Mamy w Lidzie tyle samo Polaków, ilu jest w Sopocie. A jest nas w Lidzie 38%. Na terenie byłego ZSRR nie ma innego takiego miasta, gdzie byłby taki wielki odsetek Polaków.

    Żegnaliśmy Trójmiasto z żalem, zostawiając tam przyjaciół; pozostały wspomnienia i chęć powrotu. Wróciliśmy za żelazną kurtynę do kraju, gdzie o wszystkim decyduje jeden człowiek. Gdy jest mi smutno z tego powodu, to staram się sobie przypomnieć, że 20 lat temu ludzie również nie myśleli, że Mur Berliński i ZSRR nie będą istnieć wiecznie, ale jednak wszystko to się rozpadło i to na naszych oczach. Ten fakt daje nadzieję, że może Białoruś również kiedyś dołączy do cywilizowanej Europy.

Aleksander Siemionow
Lipiec 2009 r.